اصول فقه از منظر فقیه محقق، سماحةُ الفقیهِ المحقّق دکتر حشمدار (دام ظلّه)

منظور از شک به عنوان یکی از ارکان استصحاب کدام است؟ الف احتمال مساوی ب ظن غیرمعتبر و احتمال مساوی ج احتمال مساوی، ظن غیرمعتبر و وهم د وهم و احتمال مساویپاسخ: جمنظور از شک در ارکان استصحاب، «لا حجت» است و مقصود از لا حجت آن چیزی است که حجت نباشد، یعنی غیر از یقین و ظن معتبر؛ لذا …

دلیل فقاهتی مجتهد را در چه حالتی و به چه حکمی رهنمون می­شود؟ الف شک، حکم ظاهری ب قطع، حکم واقعی ج شک، حکم واقعی د ظن، حکم ظاهریپاسخ: الفیکی از تقسیمات حکم شرعی، تقسیم آن به حکم واقعی و حکم ظاهری است. حکم شرعى واقعى، حکمى است که از سوى شارع مقدس، به ملاحظه ذوات اشياء با قطع نظر …

ماده 1271 قانون مدنی مقرر می دارد: «مقرله اگر به کلی مجهول باشد، اقرار اثری ندارد و اگر فی الجمله معلوم باشد، مثل اقرار برای یکی از دو نفر معین، صحیح است» مصداق کدام مورد است؟ الف شک ب علم تفصیلی ج قطع د علم اجمالی پاسخ: دعلم اجمالی به معنای علمی است که آمیخته با نوعی شک و ابهام …

الف ناسخ و منسوخ ب مجمل و مبین ج تعارض د تزاحم پاسخ : دتعارض، تنافی دو دلیل در مرحله قانون گذاری است ولی تزاحم، در مرحله اجرای قانون است.

الف تضاد ب تزاحم ج تعادل د تعارض پاسخ : دتزاحم در اصطلاح اصوليين يعنى ممانعت دو حک‌م فعلى داراى ملاک‌ در مقام امتثال، و عجز مک‌لف از امتثال هر دو حک‌م. به عبارت بهتر، هرگاه دو حک‌م براى يک‌ديگر مزاحمتى ايجاد ک‌نند، به‏گونه‏اى ک‌ه نتوان به هر دو عمل ک‌رد، به آن «تزاحم» گويند و آن دو حک‌م را …

الف تزاحم ب تعارض به نحو عموم خصوص من وجه که حکم اولی آن تساقط است. ج عموم خصوص مطلق، زیرا اکرام می تواند به شکل اطعام و غیر آن باشد لذا وجوب اکرام تقیید می خورد. پاسخ : الفبا توجه به این مطلب می توان گفت در دو حکم «اکرم العلماء» و «اطعم الفقراء»، هرگاه شخص در مقام امتثال …

الف تزاحم مربوط به تکالیف الزامی از نوع واجب و تعارض مربوط به تکالیف الزامی از نوع حرام است. ب دو اصطلاح است که به لحاظ ماهوی تفاوتی با یکدیگر ندارند. ج در تزاحم باید به مرجحات رجوع شود، ولی در تعارض باید تکلیف اهم را امتثال نمود. د تزاحم مربوط به مقام امتثال تکلیف است و تعارض مربوط به …

الف شارع یا قانون گذار نتواند مدلول هر دو دلیل را از مکلف خواستار باشد. ب هر دو مطلوب بوده، ولی مکلف عملا نتواند به هر دو با هم عمل کند. ج مکلف در میان دو دلیل که یکی دال بر وجوب و یکی دلالت بر حرمت داشته باشد قرار گیرد. د دو حکم با یکدیگر متعارض باشند و باید …

Related Articles پژوهشگر فقه و حقوق اسلامی، علامه دکتر حشمدار، به مناسبت حلول ماه مبارک رمضان، با صدور پیامی فرا رسیدن این شهرالله الأعظم و موسم ضیافت الهی را به عموم مؤمنان، طلاب علوم دینی و جامعه علمی کشور تبریک گفت. فوریه 14, 2026 آیا اصل برائت در شبهات موضوعیه، هنگامی که یقین سابق به حکم کلی نداریم ولی شک …

Related Articles فقه مقاصدی و بازتعریف سیاست جنایی اسلامی–ایرانی در پرتو عدالت ترمیمی دسامبر 29, 2025 نقش فقه جزا در بازسازی سیاست جنایی اسلامی–ایرانی دسامبر 23, 2025 بازخوانی میراث اصولی در تحلیل ادله اثبات جرم و آیین دادرسی کیفری اسلامی دسامبر 23, 2025 جایگاه قواعد فقهی در ارتقای عدالت کیفری و پیشگیری از خطای قضایی دسامبر 23, 2025 نوآوری‌های فکری …