آیا اصل مثبت شرعا حجت ومعتبر است؟

آیا اصل مثبت شرعا حجت ومعتبر است؟

الف

حجت و معتبر نیست.

ب

تنها در مورد آثار عقلی حجت و معتبر است.

ج

تنها در احکام شرعی حجت و معتبر است.

د

حجت و معتبر است.
پاسخ : الف
اصل هنگامی مثبت است که آثار و لوازم غیر شرعی (نظیر آثار عقلی یا طبیعی یا عرفی) آن خواسته و منظور باشد. اگر موضوعی که به طور مستقیم دارای اثر شرعی است، استصحاب گردد، در این صورت، آن اثر شرعی باید بر مستصحب مترتب گردد، مانند استصحاب عدالت زید که اثر شرعی آن، جواز اقتدا به او در نماز است و یا مانند استصحاب حیات زید که برخی از آثار آن، حرمت تقسیم اموال وی و حرمت تزویج زوجه او می باشد. اما گاهی موضوعی که استصحاب می شود، به طور مستقیم دارای اثر شرعی نیست، بلکه دارای یک لازم عادی است که اگر آن لازم عادی ثابت شود، یک اثر شرعی دارد؛ یعنی اثر شرعی به واسطه امر عادی بر مستصحب بار می شود؛ برای مثال، روییدن مو بر چهره، لازمه عادی حیات کودکی است که به مدت بیست سال از نظرها غایب می باشد؛ حال اگر بعد از گذشت این مدت، در حیات او تردید شود و نسبت به آن استصحاب حیات جاری گردد و نتیجه گرفته شود که او دارای ریش هم هست درصورتی که پدرش نذر کرده باشد که اگر بر چهره فرزندش مو بروید، صد درهم صدقه بدهد، باید به نذر خود عمل کند؛ بنابراین، اثر شرعی (عمل به نذر) به واسطه لازم عادی مستصحب که روییدن مو بر چهره شخص زنده است، اثبات می گردد. گاهی نیز مستصحب به واسطه یک لازم عقلی، دارای اثر شرعی می گردد، مثل این که پدری در تاریخ اول اسفند فوت کند و پسر او در تاریخ سی ام بهمن ناپدید شده و چند روز بعد جسدش پیدا شود، در این صورت، فرزند زمانی از پدر ارث می برد که اثبات گردد هنگام مرگ پدر، زنده بوده و بعد از آن فوت نموده است. در این جا اگر با استصحاب، حیات پسر تا روز اول اسفند، اثبات گردد، لازمه عقلی آن، تأخر فوت پسر، از فوت پدر است و در نتیجه، اثر شرعی که ارث بردن پسر از پدر است ثابت می گردد؛ بنابراین، به استصحابی که اثر شرعی مستصحب، به واسطه امری عادی یا عقلی، بر آن بار شود، اصل مثبت گویند. مشهور اصولیین قائل به عدم حجیت اصل مثبت هستند، مگر اینکه واسطه خفی یا خیلی آشکار باشد.