آیا استصحاب در شبهات حکمیه، هنگامی که یقین سابق به حکم کلی داریم ولی شک در بقای آن ناشی از احتمال تغییر ملاک و مصلحت حکم باشد، جریان دارد یا خیر؟

این مسئله از دشوارترین مباحث اصولی است. برخی اصولیان معتقدند استصحاب در این فرض جاری است؛ زیرا ملاک و مصلحت حکم در دسترس مکلف نیست و تنها چیزی که او در اختیار دارد همان یقین سابق به حکم است. بنابراین، تا زمانی که شارع به‌طور قطعی تغییر ملاک را اعلام نکرده، مکلف باید بر اساس استصحاب عمل کند. در مقابل، گروهی دیگر می‌گویند چون شک در بقای حکم ناشی از احتمال تغییر ملاک است، استصحاب جریان ندارد؛ زیرا استصحاب ناظر به بقای همان جعل سابق است و اگر ملاک تغییر کرده باشد، جعل سابق خودبه‌خود منتفی است. ثمره این نزاع در فقه آن است که در عبادات یا معاملات، اگر احتمال داده شود که ملاک حکم تغییر کرده، برخی اصولیان مکلف را ملزم به عمل بر اساس استصحاب می‌دانند و برخی دیگر رجوع به اصول دیگر مانند برائت یا احتیاط را لازم می‌شمارند

این مسئله از دشوارترین مباحث اصولی است. برخی اصولیان معتقدند استصحاب در این فرض جاری است؛ زیرا ملاک و مصلحت حکم در دسترس مکلف نیست و تنها چیزی که او در اختیار دارد همان یقین سابق به حکم است. بنابراین، تا زمانی که شارع به‌طور قطعی تغییر ملاک را اعلام نکرده، مکلف باید بر اساس استصحاب عمل کند. در مقابل، گروهی دیگر می‌گویند چون شک در بقای حکم ناشی از احتمال تغییر ملاک است، استصحاب جریان ندارد؛ زیرا استصحاب ناظر به بقای همان جعل سابق است و اگر ملاک تغییر کرده باشد، جعل سابق خودبه‌خود منتفی است. ثمره این نزاع در فقه آن است که در عبادات یا معاملات، اگر احتمال داده شود که ملاک حکم تغییر کرده، برخی اصولیان مکلف را ملزم به عمل بر اساس استصحاب می‌دانند و برخی دیگر رجوع به اصول دیگر مانند برائت یا احتیاط را لازم می‌شمارند

Check Also

نسبت قاعده اتلاف و قاعده لاضرر را توضیح دهید و نشان دهید چرا ضمان اتلاف به قاعده لاضرر مستند نیست.

Related Articles پژوهشگر فقه و حقوق اسلامی، علامه دکتر حشمدار، به مناسبت حلول ماه مبارک …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *