نکات و تست های مهم قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی

نکات مهم مواد قانونی

1. اگر محکوم‌به عین معین باشد، همان مال اخذ و به محکوم‌له تسلیم می‌شود. 

2. اگر ردّ عین ممکن نباشد یا محکوم‌به عین معین نباشد، اموال محکوم‌علیه با رعایت مستثنیات دین توقیف می‌شود. 

3. مرجع اجراکننده رأی مکلف به شناسایی و توقیف اموال محکوم‌علیه به میزان محکوم‌به است. 

4. در صورت تقاضای محکوم‌له، مرجع اجراکننده رأی مکلف به شناسایی و توقیف عین معین نیز هست. 

5. اگر استیفای محکوم‌به ممکن نشود، محکوم‌علیه به تقاضای محکوم‌له تا اجرای حکم یا اثبات اعسار یا رضایت محکوم‌له حبس می‌شود. 

6. اگر محکوم‌علیه ظرف ۳۰ روز پس از ابلاغ اجرائیه دعوای اعسار اقامه کند، حبس نمی‌شود مگر دعوی رد یا مسترد شود. 

7. خارج از مهلت ۳۰ روز، آزادی محکوم‌علیه منوط به رضایت محکوم‌له یا ارائه کفیل/وثیقه معتبر است. 

8. در صورت رد دعوای اعسار، کفیل یا وثیقه‌گذار مکلف به تسلیم محکوم‌علیه ظرف ۲۰ روز است. 

9. مقررات اعتراض به دستور دادستان یا قرارهای تأمین تابع آیین دادرسی کیفری است. 

10. مقررات تعویق و موانع اجرای مجازات حبس در مورد این حبس نیز جاری است. 

11. اگر محکوم‌علیه مالی معرفی یا کشف شود که تکافوی محکوم‌به کند، حبس نمی‌شود یا آزاد می‌گردد. 

12. قوه قضائیه مکلف است محکومان مالی را جدا از محکومان کیفری نگهداری کند. 

13. برای محکومان مالی باید زمینه فعالیت اقتصادی و درآمدزا فراهم شود. 

14. معسر کسی است که جز مستثنیات دین مالی برای پرداخت ندارد. 

15. عدم دسترسی به مال در حکم نداشتن مال است و اثبات آن بر عهده مدیون است. 

16. اگر وضعیت سابق مدیون دلالت بر ملائت داشته باشد، اثبات اعسار بر عهده اوست. 

17. در صورت عدم احراز ملائت، ادعای اعسار با سوگند مدیون پذیرفته می‌شود. 

18. مدعی اعسار باید صورت کامل اموال، حساب‌ها، مطالبات و نقل و انتقالات یک‌سال اخیر را ضمیمه دادخواست کند. 

19. در موارد خاص، مدعی اعسار باید شهادتنامه کتبی حداقل دو شاهد ضمیمه کند. 

20. شاهد باید شغل، درآمد و نحوه معاش مدعی اعسار را تصریح کند و اعلام کند که او جز مستثنیات دین مالی ندارد. 

21. دادگاه مکلف است فوراً وضعیت مالی محکوم‌علیه را بررسی کند. 

22. در صورت ثبوت اعسار، دادگاه می‌تواند حکم تقسیط بدهی یا مهلت مناسب صادر کند. 

23. در تعیین اقساط باید درآمد و معیشت ضروری مدیون لحاظ شود. 

24. صدور حکم تقسیط مانع استیفای بخش اجرا نشده از سایر اموال یا مطالبات نیست. 

25. امکان تعدیل اقساط با توجه به تورم یا تغییر وضعیت معیشت وجود دارد. 

26. اگر دعوای اعسار رد شود، مدعی اعسار به پرداخت خسارت خوانده محکوم می‌شود. 

27. دعوای اعسار در دادگاه نخستین رسیدگی‌کننده یا دادگاه صادرکننده اجرائیه اقامه می‌شود. 

28. دعوای اعسار غیرمالی است و خارج از نوبت رسیدگی می‌شود. 

29. دادخواست اعسار از تجار و اشخاص حقوقی پذیرفته نمی‌شود. 

30. تجار و اشخاص حقوقی باید درخواست ورشکستگی کنند. 

31. اگر شخص حقوقی یا تاجر دادخواست اعسار بدهد، دادگاه قرار رد دادخواست صادر می‌کند. 

32. اگر محکوم‌علیه برای فرار از حکم اموال خود را اعلام نکند یا خلاف واقع معسر معرفی کند، به حبس تعزیری درجه هفت محکوم می‌شود. 

33. دادگاه می‌تواند شخصی را که با تقصیر موجب اعسار شده به محرومیت‌های شش‌ماهه تا دوساله محکوم کند (خروج از کشور، تأسیس شرکت، عضویت هیأت‌مدیره، مدیرعاملی، دریافت اعتبار، دسته‌چک). 

34. اگر پس از صدور حکم اعسار رفع عسرت شود یا خلاف واقع معسر معرفی شده باشد، محکوم‌علیه حبس می‌شود. 

35. در صورت عدم پرداخت اقساط تقسیط‌شده، محکوم‌علیه نیز حبس خواهد شد. 

36. مرجع اجراکننده رأی مکلف است به درخواست محکوم‌له حساب‌های بانکی و اموال محکوم‌علیه را شناسایی کند. 

37. مراجع ذی‌ربط مکلفند فهرست اموال و نقل و انتقالات یک‌سال اخیر محکوم‌علیه را اعلام کنند. 

38. این مقررات در مورد اجرای قرار تأمین خواسته و اسناد رسمی نیز جاری است. 

39. مدیران یا مسئولان مراجع که تکلیف شناسایی اموال را اجرا نکنند به انفصال درجه شش محکوم می‌شوند. 

40. انتقال مال به دیگری برای فرار از دین موجب حبس یا جزای نقدی درجه شش یا هر دو است. 

41. اگر منتقل‌الیه با علم اقدام کند، شریک جرم محسوب می‌شود. 

42. در این حالت مال یا مثل/قیمت آن از منتقل‌الیه اخذ و محکوم‌به استیفاء می‌شود. 

43. کلیه محکومیت‌های مالی (دیه، ضرر و زیان، رد مال) مشمول این قانون هستند. 

44. جزای نقدی مشمول این قانون نیست. 

45. مرجع اجراکننده رأی می‌تواند قرار ممنوع‌الخروج بودن محکوم‌علیه صادر کند. 

46. ممنوع‌الخروجی تا اجرای رأی یا ثبوت اعسار یا رضایت محکوم‌له یا سپردن تأمین باقی است. 

47. در سفر واجب یا درمانی ضروری، دادگاه اجازه خروج موقت می‌دهد. 

48. مستثنیات دین شامل منزل مسکونی متناسب، اثاثیه ضروری، آذوقه، کتب و ابزار علمی، ابزار کار، تلفن ضروری و مبلغ اجاره‌بهاست. 

49. اگر منزل مسکونی بیش از شأن عرفی باشد و مال دیگری در دسترس نباشد، مازاد آن فروخته یا از منافع آن استیفاء می‌شود. 

50. اگر مستثنیات دین تبدیل به عوض دیگری شود (مانند وجه نقد)، وصول محکوم‌به از آن ممکن است مگر قصد تهیه موضوع نخستین ثابت شود. 

51. اگر منشأ دین قرض یا قرارداد باشد و محکوم‌علیه از ابتدا قصد عدم پرداخت یا تبدیل به مستثنیات داشته باشد، مالی که در عوض خریداری کرده به عنوان جریمه اخذ می‌شود. 

52. احکام این قانون جز موارد حبس، اعسار و مستثنیات دین در مورد اشخاص حقوقی نیز جاری است. 

53. نسبت به مدیران و مسئولان متخلف اشخاص حقوقی مطابق قانون مجازات اسلامی عمل می‌شود. 

54. مقررات این قانون در مورد گزارش‌های اصلاحی و آرای مدنی سایر مراجع نیز جاری است. 

55. آرای مدنی تعزیرات حکومتی مشمول این قانون هستند. 

56. محکومیت‌های کیفری سازمان تعزیرات حکومتی تابع مقررات اجرای احکام کیفری دادگاه‌هاست. 

بخش اول: اجرای حکم و توقیف اموال

1. اگر محکوم‌به عین معین باشد و امکان رد آن وجود نداشته باشد، چه اقدامی می‌شود؟ 

   الف) حکم متوقف می‌شود 

   ب) اموال محکوم‌علیه با رعایت مستثنیات دین توقیف می‌شود 

   ج) اجراییه لغو می‌شود 

   د) محکوم‌له باید گذشت کند 

   پاسخ: ب

2. مرجع اجراکننده رأی در صورت تقاضای محکوم‌له چه تکلیفی دارد؟ 

   الف) فقط صدور اجراییه 

   ب) شناسایی و توقیف اموال محکوم‌علیه به میزان محکوم‌به 

   ج) اعلام به شورای نگهبان 

   د) توقف عملیات اجرایی 

   پاسخ: ب

 بخش دوم: اعسار و حبس

3. اگر محکوم‌علیه ظرف ۳۰ روز پس از ابلاغ اجرائیه دعوای اعسار اقامه کند، چه می‌شود؟ 

   الف) حبس نمی‌شود مگر دعوی رد یا مسترد شود 

   ب) فوراً حبس می‌شود 

   ج) اجراییه لغو می‌شود 

   د) محکوم‌له باید گذشت کند 

   پاسخ: الف

4. خارج از مهلت ۳۰ روز، آزادی محکوم‌علیه منوط به چیست؟ 

   الف) رضایت محکوم‌له یا ارائه کفیل/وثیقه معتبر 

   ب) نظر دادگاه تجدیدنظر 

   ج) نظر شورای نگهبان 

   د) هیچ شرطی ندارد 

   پاسخ: الف

5. اگر دعوای اعسار رد شود، چه حکمی صادر می‌شود؟ 

   الف) محکوم‌علیه حبس می‌شود 

   ب) مدعی اعسار به پرداخت خسارت خوانده محکوم می‌شود 

   ج) اجراییه لغو می‌شود 

   د) محکوم‌له باید گذشت کند 

   پاسخ: ب

 بخش سوم: تعریف و اثبات اعسار

6. معسر چه کسی است؟ 

   الف) کسی که هیچ مالی ندارد 

   ب) کسی که جز مستثنیات دین مالی برای پرداخت ندارد 

   ج) کسی که بدهی ندارد 

   د) کسی که تاجر نیست 

   پاسخ: ب

7. عدم دسترسی به مال چه حکمی دارد؟ 

   الف) در حکم نداشتن مال است و اثبات آن بر عهده مدیون است 

   ب) هیچ اثری ندارد 

   ج) موجب ابطال اجراییه است 

   د) موجب توقف حکم است 

   پاسخ: الف

8. اگر وضعیت سابق مدیون دلالت بر ملائت داشته باشد، بار اثبات اعسار بر عهده چه کسی است؟ 

   الف) محکوم‌له 

   ب) مدیون 

   ج) دادگاه 

   د) شورای نگهبان 

   پاسخ: ب

 بخش چهارم: مدارک و شواهد اعسار

9. مدعی اعسار باید چه مدارکی ضمیمه دادخواست کند؟ 

   الف) فقط شهادت شهود 

   ب) صورت کامل اموال، حساب‌ها، مطالبات و نقل و انتقالات یک‌سال اخیر 

   ج) فقط صورت اموال منقول 

   د) فقط صورت اموال غیرمنقول 

   پاسخ: ب

10. شاهد در دعوای اعسار باید چه مواردی را تصریح کند؟ 

    الف) فقط هویت مدیون 

    ب) شغل، درآمد، نحوه معاش و اینکه جز مستثنیات دین مالی ندارد 

    ج) فقط میزان بدهی مدیون 

    د) فقط محل سکونت مدیون 

    پاسخ: ب

 بخش پنجم: تقسیط و تعدیل

11. در صورت ثبوت اعسار، دادگاه چه حکمی می‌دهد؟ 

    الف) فقط حکم به حبس 

    ب) حکم به تقسیط بدهی یا مهلت مناسب برای پرداخت 

    ج) اجراییه لغو می‌شود 

    د) محکوم‌له باید گذشت کند 

    پاسخ: ب

12. تعدیل اقساط بر اساس چه عواملی ممکن است؟ 

    الف) نرخ تورم یا تغییر وضعیت معیشت و درآمد مدیون 

    ب) نظر شورای نگهبان 

    ج) نظر دیوان عالی کشور 

    د) رضایت محکوم‌له 

    پاسخ: الف

 بخش ششم: ضمانت اجراها

13. اگر محکوم‌علیه برای فرار از حکم اموال خود را اعلام نکند یا خلاف واقع معسر معرفی کند، چه می‌شود؟ 

    الف) اجراییه لغو می‌شود 

    ب) به حبس تعزیری درجه هفت محکوم می‌شود 

    ج) حکم متوقف می‌شود 

    د) محکوم‌له باید گذشت کند 

    پاسخ: ب

14. دادگاه می‌تواند شخصی را که با تقصیر موجب اعسار شده به چه محرومیت‌هایی محکوم کند؟ 

    الف) ممنوعیت خروج از کشور، تأسیس شرکت، عضویت هیأت‌مدیره، مدیرعاملی، دریافت اعتبار و دسته‌چک 

    ب) فقط ممنوعیت خروج از کشور 

    ج) فقط ممنوعیت دریافت دسته‌چک 

    د) فقط ممنوعیت دریافت اعتبار 

    پاسخ: الف

15. انتقال مال به دیگری برای فرار از دین چه مجازاتی دارد؟ 

    الف) فقط جزای نقدی 

    ب) حبس تعزیری یا جزای نقدی درجه شش یا هر دو 

    ج) فقط حبس 

    د) فقط محرومیت اجتماعی 

    پاسخ: ب

 بخش هفتم: مستثنیات دین

16. مستثنیات دین شامل چه مواردی است؟ 

    الف) فقط منزل مسکونی 

    ب) منزل مسکونی، اثاثیه ضروری، آذوقه، کتب و ابزار علمی، ابزار کار، تلفن ضروری و مبلغ اجاره‌بها 

    ج) فقط اثاثیه ضروری 

    د) فقط ابزار کار 

    پاسخ: ب

17. اگر منزل مسکونی بیش از شأن عرفی باشد و مال دیگری در دسترس نباشد، چه می‌شود؟ 

    الف) منزل فروخته و مازاد صرف پرداخت دیون می‌شود 

    ب) اجراییه لغو می‌شود 

    ج) حکم متوقف می‌شود 

    د) محکوم‌له باید گذشت کند 

    پاسخ: الف

18. اگر مستثنیات دین تبدیل به عوض دیگری شود (مانند وجه نقد)، چه می‌شود؟ 

    الف) وصول محکوم‌به از آن ممکن است مگر قصد تهیه موضوع نخستین ثابت شود 

    ب) اجراییه لغو می‌شود 

    ج) حکم متوقف می‌شود 

    د) محکوم‌له باید گذشت کند 

    پاسخ: الف

 بخش هشتم: سایر مقررات

19. دعوای اعسار از تجار و اشخاص حقوقی چه وضعی دارد؟ 

    الف) پذیرفته می‌شود 

    ب) پذیرفته نمی‌شود و باید ورشکستگی درخواست شود 

    ج) فقط با رضایت محکوم‌له پذیرفته می‌شود 

    د) فقط با نظر دادگاه پذیرفته می‌شود 

    پاسخ: ب

20. کلیه محکومیت‌های مالی مشمول این قانون هستند به جز چه موردی؟ 

    الف) دیه 

    ب) ضرر و زیان ناشی از جرم 

    ج) رد مال 

    د) جزای نقدی 

    پاسخ: د