علما میان شبهه محصوره و غیرمحصوره تفاوت گذاشتهاند و گفتهاند علم اجمالی در محصوره منجز و در غیرمحصوره غیرمنجز است. محقق خراسانی میگوید معیار محصوره و غیرمحصوره نیست، بلکه تنجز و عدم تنجز است؛ گاهی در محصوره منجز نیست و گاهی در غیرمحصوره منجز میشود. برای عدم تنجز علم اجمالی در شبهه غیرمحصوره چند دلیل ذکر شده است.دلیل اول اجماع …
Read More »Monthly Archives: نوامبر 2025
جلسه چهارم – خارج فقه ( نکاح ) – فقیه محقق، حجتالاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)
بحث به بررسی معنای واژهی «نکاح» رسید. فقها در طول تاریخ روشهای مختلفی برای طرح مباحث نکاح داشتهاند؛ برخی فقط حکم را گفتهاند، برخی دلیل را هم آوردهاند، و برخی مانند جواهر و حدائق دلایل را نقد و بررسی کردهاند. واژهی «نکاح» در لغت محل اختلاف است: بیشتر لغویان میگویند معنای اصلی آن «وطی» یعنی رابطه جنسی است و معنای …
Read More »جلسه سوم – خارج فقه ( نکاح ) – فقیه محقق، حجتالاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)
بحث درباره فقه نکاح بر دو محور اصلی است: موضوع نکاح و حکم نکاح. در جلسه قبل روشن شد که نکاح در اصطلاح فقها به معنای عقد ازدواج است، نه صرف رابطه جنسی؛ رابطه جنسی اثر عقد است نه حقیقت نکاح. در فهم موضوع، تعیین مفهوم نکاح جهت بحث را مشخص میکند: اگر نکاح را بهمعنای عقد بدانیم، بحثها درباره …
Read More »جلسه دوم – خارج فقه ( نکاح ) – فقیه محقق، حجتالاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)
بحث در فقه نکاح و ازدواج بر اساس منابع معتبر قدیم و جدید انجام میشود. مهمترین کتابهایی که برای این درس معرفی میشوند حدائق و جواهر هستند. حدائق متعلق به یک فقیه اخباری است، اما برخلاف تصور رایج، اخباریها نیز اصول استنباط و قواعد اصولی را قبول دارند و حتی کتابهایی در اصول نوشتهاند؛ مانند مقدمه حدائق، بخش اصولی کتاب …
Read More »جلسه اول- خارج فقه ( نکاح ) – فقیه محقق، حجتالاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)
بحث اصلی این است که حجاب و پوشش در اسلام یک حکم فردیِ صرف نیست، بلکه حکمی اجتماعی و مرتبط با حفظ خانواده است. در جلسات پیشین، احکام نگاه و پوشش زن و مرد بررسی شد و روشن شد که این محدودیتها باعث سختی بر زن یا مرد نیست، بلکه برای جلوگیری از فروپاشی خانواده در جامعه است. اسلام در …
Read More »جلسه اول : خارج اصول ( قطع و ظن ) – فقیه محقق، حجتالاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)
در شبهه غیرمحصوره، موافقت قطعی لازم نیست و حتی مخالفت قطعی هم ممکن است جایز باشد. ادله موجود بررسی شد و بهترین دلیل، روایات اهل بیت است. در بخش پنیر، هرچند برخی پنیرها از شیر میته تهیه میشد، اهل بیت خرید پنیر بقالی را اجازه دادهاند. اشکال میشود که میته پاک و حلال است، پس آیا حکم اهل بیت بر …
Read More »جلسه سوم -خارج اصول ( برائت) – فقیه محقق، حجتالاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)
تا اینجا درباره شبهات حکمیه صحبت شد؛ یعنی جایی که اصل حکم را نمیدانیم. نتیجه آن بحث این شد که هم عقلا و هم شرعا اصل برائت جاری میشود. اما وقتی دلیل شرعی مثل حدیث رفع وجود دارد، دیگر نوبت به برائت عقلی نمیرسد، چون حدیث رفع خود «بیان» است و موضوع قبح عقاب بلا بیان را از بین میبرد. …
Read More »جلسه دوم-خارج اصول ( برائت) – فقیه محقق، حجتالاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)
مسئله این بود که اگر یک خبر ضعیف بگوید یک عمل مستحب است، اما یک دلیل معتبر و کلی وجود داشته باشد که همان عمل را حرام میداند، آیا اخبار من بلغ میتواند استحباب را ثابت کند یا نه. دو نظر وجود داشت: نظر اول: بله، اخبار من بلغ استحباب را ثابت میکند. چون طبق این مبنا، خبر ضعیف درباره …
Read More »جلسه اول-خارج اصول ( برائت) – فقیه محقق، حجتالاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)
۱) سه نظر درباره «اخبار من بلغ» سند ضعیف مهم نیست → هر خبر ضعیفی درباره مستحب برسد، حجت است و میشود فتوا داد. خود عمل مستحب نیست → فقط اگر «به قصد اینکه از پیامبر رسیده» انجام دهی، ثواب دارد. فقط تشویق به احتیاط است → نه اثبات استحباب، نه حجیت؛ فقط «انجام بده بهتر است». ۲) آیا اخبار …
Read More »جلسه پنجم – خارج اصول ( حجیت خبر واحد ) – فقیه محقق، حجتالاسلام دکتر حشمدار (دام ظلّه)
. مسئله اصلی آیه شریفه:﴿إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا﴾ سؤال اصلی این است که: آیا موضوع حکم وجوب تبّین، خود نبأ است یا نبأ فاسق؟ آیا شرط در جمله، محقق موضوع است یا خیر؟ ۲. دیدگاه مرحوم شیخ اشکال شیخ: اگر شرط (فاسق بودن) محقق موضوع باشد، موضوع همان «نبأ فاسق» است و آیه درباره نبأ عادل سکوت میکند. بنابراین، …
Read More »
مدرسه علمیه فیضیّه و دارالشفاء The Feyziya Seminary مدرسه علمیه فیضیّه و دارالشفاء The Feyziya Seminary